|
 Maria Konopnicka (1842 - 1910). Poetka, nowelistka, krytyk literacki, tłumaczka. Urodziła się 23 maja 1842 roku w Suwałkach.
Debiutowała w 1870 roku ogłaszając w „Kaliszaninie” wiersz „Zimowy Poranek. W 1884 r. w pracy zbiorowej "Światełko" opublikowała pierwszy utwór dla dzieci pt. "Jak to się dzieci w Bronowie bawiły". Osnowę utworu stanowiły oparte na motywach ludowych piosenki, śpiewane zwykle przez nianie.
Współpracowała z wieloma czasopismami, uczestniczyła w działalności organizacji społecznych, współpracowała z ruchem kobiecym, a przede wszystkim zajmowała się pracą literacką, ogłaszając wiersze, nowele, reportaże, szkice krytyczne i artykuły w licznych czasopismach. W twórczości Konopnickiej najważniejsze miejsce zajmowała problematyka społeczna. Ważną część twórczości stanowi literatura dla dzieci pisana wierszem i prozą. Utwory o wysokich walorach artystycznych, w których autorka umiejętnie wczuwa się w psychikę dziecka i posługuje się elementami dydaktycznymi , do dziś cieszą się ogromną popularnością wśród czytelników. Inspirowały ilustratorów, malarzy i kompozytorów. Przekładane były na 25 języków; przedrukowywane wielokrotnie w czasopismach, antologiach, wydawnictwach zbiorowych, podręcznikach. Zmarła 8 października 1910 roku we Lwowie. Pochowana została na Cmentarzu Łyczakowskim. W 1958 r. powstało Towarzystwo im. Marii Konopnickiej, czuwające nad ochroną pamiątek po poetce. Powstały także muzea, wzniesiono jej pomniki.
Jej twórczość miała przełomowe znaczenie w rozwoju literatury dla dzieci. Konopnicka była bowiem pierwszą autorką, która podniosła rangę i znaczenie twórczości dla dzieci w kontekście innych rodzajów literatury. Wprowadziła do niej elementy tradycyjnych opowieści i pieśni ludowych,. Jej utwory zmieniły nieco moralizatorski charakter dotychczas pisanych opowieści i wierszyków. Konopnicka wzbogaciła twórczość dla dzieci o elementy liryczne, kształtujące wrażliwość na piękno i przyrodę, poczucie estetyczne młodych odbiorców. Ukazuje ona codzienne życie małych dzieci, ich zabawy oraz otaczający ich świat.
Niektóre utwory dla dzieci:
O Janku Wędrowniczku. Dzieciom Opowiedziała, 1893
O Krasnoludkach i sierotce Marysi,1896
Szczęśliwy światek. Książka dla dzieci, 1895
Na Jagody. Książeczka leśna, 1903
Poezje dla dzieci. Wybór zrobiony przez autorkę, 1911
Na drodze. Nowele i obrazki, 1893
¬ródło:
Nowy słownik literatury dla dzieci i młodzieży, Wiedza Powszechna, Warszawa 1984
Dawni pisarze polscy. Od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny; T.II Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, Warszawa 2001
Stefek Burczymucha
O większego trudno zucha,
Jak był Stefek Burczymucha,
- Ja nikogo się nie boję!
Choćby niedźwiedź... to dostoję!
Wilki?... Ja ich całą zgraję
Pozabijam i pokraję!
Te hieny, te lamparty
To są dla mnie czyste żarty!
A pantery i tygrysy
Na sztyk wezmę u swej spisy!
Lew!... Cóż lew jest?! - Kociak duży!
Naczytałem się podróży!
I znam tego jegomości,
Co zły tylko, kiedy pości.
Szakal, wilk,?... Straszna nowina!
To jest tylko większa psina!...
(Brysia mijam zaś z daleka,
Bo nie lubię, gdy kto szczeka!
Komu zechcę, to dam radę!
Zaraz za ocean jadę
I nie będę Stefkiem chyba,
Jak nie chwycę wieloryba!
I tak przez dzień boży cały
Zuch nasz trąbi swe pochwały,
Aż raz usnął gdzieś na sianie...
Wtem się budzi niespodzianie.
Patrzy, aż tu jakieś zwierzę
Do śniadania mu się bierze.
Jak nie zerwie się na nogi,
Jak nie wrzaśnie z wielkiej trwogi!
Pędzi jakby chart ze smyczy...
- Tygrys, tato! Tygrys! - krzyczy.
- Tygrys?... - ojciec się zapyta.
- Ach, lew może!... Miał kopyta
Straszne! Trzy czy cztery nogi,
Paszczę taką! Przy tym rogi...
- Gdzie to było?
- Tam na sianie.
- Właśnie porwał mi śniadanie...
Idzie ojciec, służba cała,
Patrzą... a tu myszka mała
Polna myszka siedzi sobie
I ząbkami serek skrobie |
