Pisarze i Poeci Dzieciom

Maciej Wojtyszko (1946) urodził się 16 kwietnia 1946 w Warszawie.

Cel i sens radosnej twórczości Wojtyszki najlepiej chyba odzwierciedlają jego własne słowa: „Chcę oswajać dzieci z zadziwiającym fenomenem istnienia. Wszystkie moje książki są o tym, że warto żyć i cieszyć się życiem.” Twórczość jest wartością, postawa twórcza jest postawą szlachetną. Głęboko wierzę, że ludzie powinni być twórczy nawet w najdrobniejszych sprawach. (...)

Można powiedzieć, że wszyscy bohaterowie Wojtyszki, choćby nie wiem jak maleńcy i dziwaczni borykają się z problemami egzystencjalnymi (na miarę wielkich filozofów) w sposób normalnego człowieka, który nagle staje w obliczu wielkich pytań i potrafi z nimi żyć w symbiozie, nadal ciesząc się istnieniem. Na takie lektury nigdy nie jest się za dorosłym.

Maciej Wojtyszko urodził się 16 kwietnia 1946 w Warszawie. Wykształcił się na wydziale reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej w Łodzi, tudzież na UW na wydziale filozofii. W czasach studenckich odbywał praktyki reżyserskie pomagając przy wystawianiu przedstawień Klubu Studenckiego Stodoła.
Jako reżyser wsławił się również przeniesieniem na deski Teatru Ateneum słynnej skandalizującej powieści I. G. Erenburga Burzliwe życie Lejzorka Rojtszwańca, oraz w Krakowskim Starym Teatrze wystawieniem spektakli: Miłość na Krymie Mrożka i swojego Wznowienia. W Teatrze Telewizji pozostawił swój ślad pod postacią głośnej, wyreżyserowanej przez siebie na podstawie książki Michaiła Bułhakowa Mistrz i Małgorzata, sztuki pod tym samym tytułem.
Jako pisarz zadebiutował w roku 1969 opowiadaniami satyrycznymi w znanym piśmie satyrycznym "Szpilkach".

Jest również znakomitym autorem scenariuszy filmów rysunkowych np.: (uwaga - ciekawostka ;-)) przesłynną Tajemnica szyfru Marabuta, adaptacja jego własnej powieści, zekranizowana została niemal cudem, ponieważ cenzura sprawiała kłopoty z powodu wojskowego stroju Wróbla, mającego rzekomo kojarzyć się z Wojskiem Polskim.

Ponadto jest twórcą wielu słuchowisk radiowych i widowisk telewizyjnych, jak również ilustratorem kilku własnych książek, oraz laureatem licznych (mniej lub bardziej prestiżowych) nagród jak np.:
„Złote Koziołki” w 1997 za tekst słuchowiska radiowego Dziękuję ci nietoperzu,
Srebrne Koziołki” za programy telewizyjne Bromba i inni na Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu. W 1978 Premio Europeo za Syntez.
W 1979 Pierwszą nagrodę w konkursie miesięcznika „Scena” za Wakacje smoka Bonawentury.
W tym samym roku uzyskał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości dla dzieci i młodzieży.

Jak można, wywnioskować z powyższego, Maciej Wojtyszko ma w swoim dorobku kilkanaście sztuk dla dorosłych i dla dzieci, oraz (przede wszystkim) cały szereg powieści dla dzieci i młodzieży (w których zaczytują się dorośli) między innymi:

„Bromba i inni” [1975]
„Trzynaste piórko Eufemii” [1977]
„Tajemnica szyfru Marabuta” [1978]
„Synteza” [1978]
„Saga rodu Klaptunów” [1985]
„Bambuko, czyli skandal w krainie gier” [1998]
Tom esejów „Krótki zarys męki twórczej”, który powinien przeczytać każdy „ludź”, który zamierza w przyszłości swej niepewnej parać się jakimkolwiek(czyli niekoniecznie zarobkowym, lub ideologicznym) zorganizowanym pisaniem.
„Bromba i Filozofia” [2004], która otrzymała tytuł Książki Roku”przyznawany corocznie przez Polską Sekcję IBBY.


Sztuki teatralne, Telewizyjne i filmy dla dzieci

Tajemnica szyfru Marabuta 1979 - scenariusz na podstawie własnej powieści oraz reżyseria pełnometrażowego filmu rysunkowego.

Synteza 1980 - scenariusz na podstawie własnej powieści. Film fabularny Reż.M.Wojtyszko.

Sekret Wrózki - Sztuka teatralna na podstawie własnej powieści. Premiera w Teatrze Narodowym w Warszawie w r.l978. Reż.M.Wojtyszko

Rycerz Niezłomny czyli niewola księżniczki Parekscelancji
- premiera w Teatrze Animacji w Poznaniu. Reż.Leszek Chojnacki.

Pożarcie królewny Bluetki - premiera w Szczecinie w 1988r Sztuka grana w wielu teatrach w Polsce oraz w Paryżu w 1989 r.

oplątanie z pomieszaniem - premiera w teatrze w Koszalinie w r.1989 i w Teatrze Powszechnym w Warszawie w r.l990, reż. M.Wojtyszko. Sztuka grana również w wielu innych teatrach w Polsce.
Bambuko albo skandal w krainie gier". Premiera w Teatrze Powszechnym w Warszawie w roku l989, reż.M.Wojtyszko.
Sztuka grana również w innych teatrach w Polsce.

Skarby i upiory. Premiera w Teatrze Popularnym w Warszawie w r.1981 oraz realizacja telewizyjna w r.l984, reż.Wojtyszko

Bromba i inni - seria widowisk telewizyjnych na podstawie własnej powieści, r.1975.
Są albo ich nie ma, czyli ostatnie odkrycia dotyczące krasnoludków" - widowisko telewizyjne, r.1974, reż.M.Wojtyszko.

Faust i inni” – sztuka dla dzieci i dorosłych, premiera w Teatrze Lalka w roku 2001. Reżyseria M. Wojtyszko.

Ma w swoim dorobku kilkanaście dramatów dla dorosłych, z których siedem ukazało się w tomie "Grzechy starości" (EZOP 2005). Utwory zamieszczone w tym tomie powstawały na przestrzeni dwudziestu kilku lat i każdy z nich posiada swoją odrębną historię. Są to: "Epilog", "Semiramida", "Kraina kłamczuchów", "Grzechy starości", "Chryje z Polską", "Żelazna konstrukcja" oraz "Bułhakow". Liczne realizacje teatralne dla dorosłych m.in. spektakle wg Thomasa Bernharda, Sławomira Mrożka, Witolda Gombrowicza.

Najważniejsze przedstawienia:

„Ławeczka” Aleksandra Gelmana, Teatr Powszechny, Warszawa, 1986
„Tamara” Johna Krizanca, Teatr Studio im. Witkiewicza, 1990
„Shirley Valentine” Willy Russela, Teatr Powszechny, Warszawa,1990
„Garderobiany” Ronalda Harwooda, Teatr Polski, Wrocław, 1990
„Miłość na Krymie” Sławomira Mrożka, Teatr Powszechny, Warszawa, 1994
„Kandyd” Woltera, Teatr Polski, Wrocław,1986
„Klub Pickwicka” Charlesa Dickensa, Teatr Powszechny, Warszawa, 1991
„Awanturę w Chioggi” Carla Goldoniego, Teatr Polski, Wrocław, 1991
„Opera Granda” (wg scenariusza napisanego wspólnie z Aldoną Krasucką), Teatr Ateneum im. Jaracza, Warszawa, 1996
„Kandyd czyli optymizm” Voltaire, Teatr Rampa, Warszawa, 2005
"Chryje z Polską – rzecz o Stanisławie Wyspiańskim”, Teatr Nowy, Warszawa 2006
„Damy i Huzary”, A. Fredro, Teatr Rampa, Warszawa 2006,
Zrealizował do tekstów M. Bułhakowa „Morfinę”, Teatr Polski we Wrocławiu, 1989; Teatr Nowy w Poznaniu, 1993
„Ostatnie dni Moliera czyli zmowę świętoszków”, Teatr TV, 1981
„Powieść teatralną” Teatr TV, 1987 i serial „Mistrz i Małgorzata”. 1988 „Bulhakow”, Teatr im. Słowackiego, Kraków 2002

Autor telewizyjnych sitcomów „Miodowe lata”, „Pensjonat pod Rużą”.

W 2001 roku - nagroda dla Miodowych Lat za najdowcipniejszy serial telewizyjne na 2. FESTIWALU DOBREGO HUMORU W GDAŃSKU

W 2002 roku otrzymał z rąk Prezydenta jedno z najbardziej prestiżowych odznaczeń - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Wiceprezes Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży ASSITEJ.

W artykule wykorzystano informacje z portali teatralnych e-teatr.pl, teatry.art.pl oraz z artykułu „Magiczne stworzenia w Polsce” autorstwa Janiny Piwowarskiej.

Być może należałoby tylko zamienić słowo „dzieci” na „czytelników w ogólności”, bowiem nie ma granic wiekowych wyznaczonych przez jego pisarstwo, w którym bawi wszystko poczynając od nazw stworzeń-bohaterów (Gluś, Gżdacz, Pciuch, Glisando, Prztymucel, Fumy, Fikander i inne zainspirowane podobno faktycznymi nazwami zoologicznymi takimi jak np.: wychuhol ukraiński), a kończąc na ich niesamowitych właściwościach, w których jeżeli tylko się chce, można odkryć głębokie przenośnie socjologiczne i filozoficzne:



Gluś
jest reżyserem filmowym, który wyświetla pustą kliszę, opowiadając treść filmu którego de facto nie ma

Pciuch
Dzięki swej najwyższej klasie. Pciuch wędrować umie w czasie I niewielkie ma kłopoty Idąc z wtorku do soboty.

Glisando
żyje w samej melodii, a nie instrumencie, każda melodia ma swojego Glisanda, który gdy jest zły miesza nuty, a jak ma dobry humor to poluje na fałsze...

Psztymucel
to stworzonko ściśle zmotoryzowane mieszkające w silniku każdego wozu.

Vicewersy Dzikie zamieszkują lustra, a zobaczyć je można tylko wtedy, gdy jest się bardzo, ale to bardzo próżnym człowiekiem, zapewniam, że po ich obejrzeniu chęć wiecznego przeglądania się w lusterku minie, jak ręką odjął...

Fumy
to stworzonka zajmujące się jedynie odpoczywaniem, ale ponieważ ciągłe odpoczywanie jest wielce męczące, muszą po nim odpocząć, ale ponieważ odpoczywanie jest męczące...

Bromba
jest stworkiem, który chciałby wszystko zmierzyć, najlepiej za pomocą jednego instrumentu, co jednak jest niemożliwe (ponadto jest główną bohaterką w książeczce Bromba i filozofia)...

Klaptuni
to ród będący bohaterem jedynej w swoim rodzaju sagi rodzinnej opowiadającej o losach potomków dwojga żab zamienionych w Klaptunów przez anonimowego czarodzieja, o którym można powiedzieć tylko tyle, iż zazwyczaj dosiadał koguta i aktualnie rezyduje na księżycu

Może na zachętę fragmencik sławnego utworu Zofii Klaptun:

Piosenka pełna wątpliwości

Wczoraj wnuczek odwiedził mnie chyba...
Czy to jawa była? Czy ja wiem?
Potem szybko się zmienił w wieloryba –
więc wnuczek to raczej był sen!
Ale wnuczek wspominał rodzinę,
wiedział o niej więcej niż ja!
Więc jak może być wnuczkiem przyśnionym,
skoro takie informacje ma?
Ref.: Czy to nie za wcześnie,
by zamieszkać we śnie,
przeprowadzić się na stałe
do własnego snu?
Okulary wziąć i nić
i się we śnie sobie śnić,
o sypianiu w tym drzemaniu śnić?

Kim jestem: marzeniem czy zdarzeniem?
Konkretną odpowiedź pragnę dać!
Zbudziło się we mnie podejrzenie,
że znikam gdy tylko idę spać.
A jeśli ja komuś się przyśniłam,
a ten ktoś się komuś znowu śni?
Jeśli wcale się nie wydarzyłam,
lecz zdarzenie to wyśnił ktoś mi?

Ref.: Czy to nie za wcześnie,
by zamieszkać we śnie...

Można powiedzieć, że wszyscy bohaterowie Wojtyszki, choćby nie wiem jak maleńcy i dziwaczni borykają się z problemami egzystencjalnymi (na miarę wielkich filozofów) w sposób normalnego człowieka, który nagle staje w obliczu wielkich pytań i potrafi z nimi żyć w symbiozie, nadal ciesząc się istnieniem. Na takie lektury nigdy nie jest się za dorosłym.