| Poznajemy przyrode |
|
Jak przetrwasz mroźną zimę, kopciuszku? Anne Möller, Mulico Oficyna Wydawnicza Czy wiesz, że kopciuszek to mały sympatyczny ptaszek? Poczytaj o przygodach kopciuszka i dowiedz się, dlaczego nie mógł odlecieć na zimę do ciepłych krajów. Jak kopciuszek przeżyje mroźną zimę? Kto pomógł małemu ptaszkowi? Jakie sposoby na przetrwanie zimy mają inne zwierzęta? Piękna opowieść o życiu zwierząt. Niecodzienne spojrzenie na przyrodę. Niesamowita przygoda dla dzieci. Dla rodziców, opiekunów, nauczycieli dodatkowa broszurka: z pomysłami na gry i zabawy dla dzieci, z propozycjami ciekawych wycieczek, z informacjami o kopciuszku
Fascynujący świat ptaków wędrownych Dzieci interesują się ptakami i chcą wiedzieć, dlaczego niektóre z nich zimę spędzają gdzieś indziej. Przykład kopciuszka - występującego w naszym kraju na obrzeżach lasów, w pobliżu osad ludzkich, w ogrodach i parkach - pozwoli przybliżyć naszym podopiecznym naturalny cykl życia ptaków wędrownych. Zjawiska przyrody były i wciąż są wyzwaniem dla ludzi wszystkich kultur. Znikanie ptaków jesienią oraz ich pojawianie się na wiosnę nie mogło pozostać niezauważone. Skojarzenia z wiosną budzą pozytywne uczucia. Augurzy, kapłani starożytnego Rzymu, obserwując ptaki, przepowiadali z ich lotu przyszłość. Naloty niektórych gatunków uważano w starożytności za zapowiedź nadchodzącej wojny lub dżumy. Niektórzy XVIII-wieczni naukowcy sądzili, że jaskółki spędzają zimę w błocie sadzawek lub jezior. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu powszechnie uważano, że kukułka zamienia się na zimę w krogulca. Rzeczywistość jest nie mniej ciekawa niż legendy. Dopiero dzięki dokładnym obserwacjom uzyskujemy dane o zmianach zachodzących w świecie ptaków w związku z porami roku w różnych rejonach, informacje na temat okresów migracji, miejsc postoju i pokarmu oraz zachowań podczas lotu. Obrączkowanie ptaków pozwala śledzić trasy ich przelotów i dowiedzieć się więcej o zimowiskach, czasie trwania postojów na odpoczynek, powrotów do lęgowisk i miejsc odpoczynku oraz zimowisk. Za pomocą radarów można ustalić kierunek, wysokość i prędkość przelotu w różnych warunkach atmosferycznych. Obserwacje ptaków trzymanych w specjalnych klatkach dostarczają informacji o zmysłach orientacji oraz cyklach związanych z porami roku. Wędrówka kopciuszka Jesienią niektóre ptaki, na przykład szpaki czy jaskółki, zbierają się w duże stada i wspólnie odlatują. Te gatunki lecą za dnia, a w nocy odpoczywają. Rytm aktywności dziennej i nocnego odpoczynku zachowują także podczas wędrówki. Większość ptaków spotykanych u nas, w tym również kopciuszek, podróżuje samotnie. Wiele z nich rozpoczyna lot dopiero po zachodzie słońca. Kopciuszki migrują przeważnie nocą, jednak te, które wyruszają wczesną jesienią, lecą czasem także w dzień. Dlatego nawet młody kopciuszek musi sam wiedzieć: kiedy, jak i dokąd lecieć. Młode ptaki nie mogą lecieć za starszymi w kluczu, jak np. dzikie gęsi. Ptaki, których zimowiska znajdują się na południe od Sahary, tzw. długodystansowe, rozpoczynają swoją podróż już na przełomie lipca i sierpnia, a powracają dopiero w kwietniu lub maju. Kopciuszki zamieszkałe w naszych rejonach spędzają zimę w zachodniej części Europy południowej (np. HiszpaniiJ, a niektóre także w Afryce północnej. Należą do tzw. krótkodystansowców. Opuszczają nas w pierwszej połowie października i wracają w marcu. Jednak coraz więcej kopciuszków spędza zimę w okolicach lęgowisk. Możliwe więc, że ten gatunek wkrótce stanie się tylko częściowo migrujący. To znaczy, że pewien procent populacji nadal będzie odlatywać do ciepłych krajów, a reszta zostanie u nas. Łagodną zimę opłaca się spędzić na miejscu. Jeśli natomiast jest surowa, szanse przeżycia są wyższe u osobników odlatujących. Zachodzące obecnie zmiany klimatu zadecydują, jaką strategię obiorą kopciuszki na przyszłość. Małe ptaki przebywają ok. 40 km na godzinę. Preferują lot z wiatrem, dzięki któremu mogą znacznie zwiększyć swoją prędkość. Jednej nocy, lecąc przez wiele godzin bez przerwy, przelatują od ok. 300, czasem nawet do 500 kilometrów. Pomiędzy poszczególnymi etapami robią przerwę nawet kilkudniową - przede wszystkim podczas opadów deszczu lub przy silnych wiatrach przeciwnych. Wiele naszych ptaków okrąża Alpy w kierunku południowo-zachodnim. Ale zdarza się, że nad nimi przelatują. Wtedy ciągną wzdłuż dolin i powietrznych korytarzy alpejskich. W czasie podróży kopciuszki preferują dietę składającą się z owoców jagodowych, bogatych w węglowodany. Przy tym obrastają w tłuszcz, który wykorzystują jako zapas energii. Kopciuszek na zimowisku Większość naszych kopciuszków zimę spędza w Hiszpanii lub na południu Francji, gdzie zimy są łagodniejsze. Ptaki zatrzymują się w wioskach, sadach oliwnych albo na terenach skalnych. Czas spędzają na zdobywaniu pożywienia. Szukają owoców i owadów. Do końca zimy muszą osiągnąć dobrą kondycję. Jest to konieczne do pokonania trasy powrotnej do domu - na północ, a także jako przygotowanie do wyczerpującego chowu młodych w przyszłym roku. Tak jak w domu, i na zimowisku czyhają na nie liczne niebezpieczeństwa. Wiele setek tysięcy ptaków wędrownych jest zabijanych w okolicy Morza Śródziemnego - wpadają w pułapki, sieci lub giną od broni palnej. Duże ptaki, jak np. ptaki drapieżne czy żurawie, mają tylko jedno lub kilka młodych w roku. Dlatego polowania mają duży wpływ na ich liczebność i mogą nawet doprowadzić do całkowitego wyginięcia danego gatunku. Mniejsze ptaki mogą nadrobić straty w populacji dzięki temu, że mają corocznie liczne potomstwo. Ostamie badania pokazują, że działalność myśliwych wywiera znaczny wpływ na liczebność niektórych gatunków ptaków. W krajach europejskich odbywa się wprawdzie coraz mniej polowań na ptaki, za to w Afryce północnej - coraz więcej. Kopciuszek na lęgowisku Kopciuszka można spotkać na całym obszarze kraju. Chętnie przebywa w pobliżu osad ludzkich. Wzrost zaludnienia i urbanizacja stworzyły mu nowe miejsca lęgowe. W zagospodarowanych okolicach można spotkać kopciuszka od połowy marca aż do połowy października. Szaroczarny samczyk często śpiewa, siedząc na kominach lub kalenicach (szczycie) dachów. Wczesnym rankiem słychać niepowtarzalny, trzytonowy śpiew. Po krótkim, wyraźnym trelu i krótkiej przerwie następuje dźwięk podobny do zgrzytu i drapania, a potem znowu trel. W taki właśnie sposób samiec kopciuszka oznajmia innym samcom swojego gatunku, że to terytorium jest już zajęte - a zarazem wabi samice. Gniazda wite są często pod występami dachów lub na belkach. Kopciuszki chętnie gnieżdżą się także w domkach dla ptaków (muszą jednak być podobne do dziupli lub norki).
Jak przetrwasz mroźną zimę, kopciuszku? |
MIŚ USZATEK
PIOTRUŚ PAN
