Mały inżynier

czyli krótka historia klocków. Od drewna do plastiku. Klocki to zabawki bardzo lubiane przez większość dzieci. Tworzywem klocków może być plastik, drewno, guma oraz metal.

Współczesne klocki przybierają kształty nader niezwykłe: nie tylko proste figury geometryczne, przybierają także postać roślinek, zwierzątek i postaci ludzkich.

Pierwsze klocki powstały w Niemczech po koniec XVIII wieku. Były to proste, tanie, drewniane zabawki przeznaczone do budowania mini-miasteczek i mini-domków. Wśród pierwszych klocków znajdowały się klocki z literkami, przeznaczone do nauki alfabetu.

W XIX wieku pojawiły się klocki produkowane z drewna bukowego i dębowego. Posiadały one już kształty bardziej złożonych figur geometrycznych. W 1860 roku nastąpił przełom w produkcji klocków. Jesse i Charles Crandall opracowali system klocków łączonych, posiadających, dzięki wyżłobionym rowkom, możliwość budowania zaawansowanych konstrukcji.

Pod koniec XIX wieku, około 1880r. w Niemczech, do produkcji klocków zaczęto używać sproszkowanego kamienia oraz żywicy. Pierwsze takie klocki nazywały się Anchor Blocks. Były to dość solidne klocki w trzech kolorach: czerwony, brązowy i niebieski. Zawierały miniaturowe części do budowy domów i mostów. Dołączane były książeczki z wyczerpującymi instrukcjami i projektami okazałych osiedli, kościołów, zamków, mostów itp.

W 1901 r. Anglik z Liverpoolu, Frank Hornby, chcąc zachęcić swojego syna do zainteresowanie się techniką, zaprojektował klocki blaszane zwane “Meccanics Made Easy”. Nazwę to można przetłumaczyć żartobliwie jako „klocki małego inżyniera”, które po kilku latach znane były pod nazwą „Meccano”. Składały się one z piętnastu części. Wykonane były z blachy cynowej, której perforacja pozwalała na łączenie poszczególnych elementów za pomocą gwoździków i śrubek. Firma produkująca blaszane klocki rozwijała się, a w 1908 r. znana była już w innych krajach, między innymi w Australii, Nowej Zelandii, Francji Hiszpanii i USA. Od roku 1920, zaczęto do klocków dołączać miniaturowe części prawdziwych urządzeń mechanicznych, tak aby można było tworzyć z nich miniaturowe samochodziki, samolociki, pociągi i statki. W 1926 r. wprowadzono do zestawów klocki w kolorze czerwonym i zielonym, natomiast w 1934r. dodano kolejne kolory: niebieski i złoty.
 
W latach 50-tych i 60-tych dodawano także części plastikowe. W 1964r firma Meccano została zakupiona przez inne przedsiębiorstwo Lines Bros. W latach 70-tych XX wieku, produkcja klocków blaszanych zmniejszyła się znacząco. W 1990 roku marka Meccano została zakupiona przez firmę „Erector”. Klocki produkowane przez firmę „Erector” to także bardzo znane klocki minionego wieku. Sprzedaż klocków rozpoczęta została w 1913 roku i szybko stała się prawdziwym przebojem pokolenia.

Był to zestaw części do konstruowania miniaturowych modeli urządzeń takich jak: statki, samoloty, samochody itp. Były to metalowe części posiadające wydrążone otwory oraz miniaturowe silniki i inne elementy niezbędne do konstrukcji modeli. Szczególnie popularny był zestaw, którego części tworzyły miniaturę wielkiej metropolii ("Mysto Erector Structural Steel Builder”): mosty, koleje, domy, parki, poszczególne zestawy były sprzedawane osobno, ale stanowiły jedną całość. Szybko stał się obiektem westchnień wielu chłopców.
 
Klocki drewniane i metalowe choć produkowane są do dziś, wyparte zostały przez klocki plastikowe. Niemal monopolistą w tym zakresie są obecnie klocki Lego. Zwiastunami klocków lego były między innymi klocki Minibrix produkowane przez firmę Premo Rubber Company w USA. Były to klocki produkowane ze specjalnej masy plastycznej. Klocki Lego obecnie zdominowały większą większą część klockowego rynku i są uwielbiane przez dzieci (także ich rodziców).
Ojcem klocków Lego jest Ole Kirk Christiansen, właściciel niewielkiej firmy stolarskiej, specjalizującej się w w produkcji drewnianych drabin i zabawek. Po dwóch latach istnienia firmy, przyjęła ona nazwę LEGO. Nazwa ta, pochodzi od słowa w języku duńskim „LegGodt”, które oznacza „dobrą grę”. Po łacinie wyraz Lego natomiast oznacza „uczę się”, lub „łączę razem”, „wiąże”.

W roku 1947 firma rozpoczęła produkcje klocków plastikowych. W 1949 r. produkowała już około 200 różnych zabawek plastikowych i drewnianych. Sprzedawane są na razie wyłącznie w Danii, a ich wizerunek rożni jeszcze od dzisiejszych klocków LEGO. W roku 1951 większą cześć produkcji przestawiono na klocki plastikowe. W maju 1954 roku firma Lego została oficjalnie zarejestrowana i od tej pory Lego stał się oficjalną i zastrzeżoną marką na świecie. W 1955 roku, firma wprowadziła na rynek nową serię klocków, nazwaną „Logo System of Play”, czyli System Logo. Składał się on z 28 zestawów i 8 samochodów. Do zestawów dołączano elementy uzupełniające.

W roku 1958 został opatentowany system łączenia klocków, który istnieje do dziś. Nowe zasady łączenia poszczególnych elementów ze sobą sprawiały że konstrukcje z nich zbudowane były bardziej stabilne. Kombinacja zestawów i konstrukcji, możliwych do zbudowania z poszczególnych elementów była nieograniczona.

W roku 1958 zmarł Ole Kirk Christiansen i zastąpił go jego syn Godtfred Kirk Christiansen. Pod koniec lat 50 tych, stara fabryka drewnianych zabawek została zniszczona w pożarze i zdecydowano skupić się na produkcji klocków plastikowych, które stawały się coraz bardziej popularne na całym świecie. Obecnie Firma Lego wciąż należy do rodziny Kristiansen, prowadzi ją Kjeld Kirk Kristiansen, wnuk Ole Kirk’a. W roku 1962 klocki Lego pojawiły się w Stanach Zjednoczonych. Firma rozwijała się dalej i wciąż zdobywała nowych klientów.

Pod koniec lat 60-tych r. wprowadziła klocki DUPLO przeznaczone dla dzieci najmłodszych poniżej 5 roku życia., a także w 1977 r. klocki Technic przeznaczone dla dzieci starszych i nastolatków, zawierające miniaturowe roboty, samochodziki, ruchowe ludziki i zwierzątka. Ostatnie patenty Lego to Lego Scala Planet (1998) – zestaw dla dziewczynek, który zawiera elementy klocków tradycyjnych oraz laleczki, ubranka, figurki i inne akcesoria.

Z klocków Lego, obecnie, można zbudować niemal wszystko. Są w nich postacie z Wojen Gwiezdnych, Roboty Ninja i inne postacie popularnych bohaterów najmłodszego pokolenia. Każda generacja dodaje nowe elementy do klocków. Obecnie istnieją także wirtualne Lego oraz programy komputerowe za pomocą których można budować całe konstrukcje w cyberprzestrzeni.

Obecnie klocki Lego produkowane są na całym świecie. Przez lata zmieniały się ich kształty oraz tworzywo na lepsze i bardziej dostosowane do potrzeb klientów – czyli dzieci. Zmiana tworzywa w 1963 roku pozwoliła na uzyskanie lepszych kolorów i dłuższej trwałości.

Zadaniem Lego jest rozwój krytycznego myślenia, oraz samodzielnego podejmowania decyzji. Klocki Lego pobudzają wyobraźnię. Poszczególne elementy mogą być łączone ze sobą na miliony sposobów. Są przeznaczone dla dzieci w każdym wieku, zarówno najmłodszych jak i nastolatków. (AB)